Πιλοτική λειτουργία της Ψηφιακής Τράπεζας Γης

Στις 16 Μαρτίου 2026 τέθηκε σε τετράμηνη πιλοτική λειτουργία η Ψηφιακή Τράπεζα Γης μέσω της πλατφόρμας gov.gr. Πρόκειται για το πρώτο καθοριστικό βήμα για την ενεργοποίηση της Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης (ΜΣΔ). Η πλατφόρμα λειτουργεί ως μια διαφανής, ηλεκτρονική αγορά δικαιώμάτων δόμησης χωρίς γραφειοκρατία. Διασυνδέεται άμεσα με βασικά συστήματα της Δημόσιας Διοίκησης (ΑΑΔΕ, Κτηματολόγιο, ΕΜΕΠ, ΓΕΜΗ) και κατά την πιλοτική φάση δέχεται ενεργούς τίτλους ΜΣΔ που εκδόθηκαν βάσει των νόμων 880/1979, 2300/1995 και 3044/2002.

Ο Μηχανισμός Λειτουργίας

• Ακίνητα Προσφοράς (Πωλητές): Ιδιοκτήτες ακινήτων που δεν επιτρέπεται να χτίσουν ή να εξαντλήσουν τον συντελεστή τους λόγω περιορισμών (διατηρητέα κτίρια, αρχαιολογικές ζώνες, δεσμευμένοι κοινόχρηστοι χώροι, πρώην στρατόπεδα κ.λπ.) λαμβάνουν έναν ψηφιακό τίτλο. Αντί για κρατική αποζημίωση, μπορούν να πουλήσουν online αυτά τα δομήσιμα τετραγωνικά μέτρα.

• Ακίνητα Υποδοχής (Αγοραστές): Ιδιοκτήτες που επιθυμούν να αυξήσουν τη δόμηση στο οικόπεδό τους ή να νομιμοποιήσουν υφιστάμενα κτίσματα αγοράζουν τους αντίστοιχους τίτλους.

Τακτοποίηση Αυθαιρέτων «Κατηγορίας 5»

Η έναρξη της Ψηφιακής Τράπεζας Γης προμηνύει τη δυνατότητα οριστικής νομιμοποίησης και εξαίρεσης από την κατεδάφιση για αυθαίρετα με μεγάλες πολεοδομικές παραβάσεις (Κατηγορία 5). Για να επιτευχθεί αυτό, ισχύουν οι εξής αυστηρές προϋποθέσεις:

1. Το αυθαίρετο δεν πρέπει να βρίσκεται σε δάσος, αιγιαλό ή ρέμα.

2. Το ακίνητο πρέπει να βρίσκεται υποχρεωτικά εντός καθορισμένων Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή (ΖΥΣ). Οι ΖΥΣ είναι συγκεκριμένες περιοχές της πόλης όπου το κράτος επιτρέπει την υπέρβαση της δόμησης αποκλειστικά μέσω της Τράπεζας Γης, και ορίζονται είτε με αυτοτελείς μελέτες είτε μέσω των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων.

Οικονομικοί Όροι, Συναλλαγές & Βήματα Νομιμοποίησης

• Καθορισμός Αξίας: Η αξία των τίτλων διαμορφώνεται από τις τιμές ζώνης, τη διαφορά προσφοράς-ζήτησης και τις αποκλίσεις των τιμών ζώνης μεταξύ των εμπλεκόμενων περιοχών.

• Η Διαδικασία της Εξαγοράς (Παράδειγμα): Για την αγορά συντελεστή 100 τ.μ. για αυθαίρετο στον Βόλο (με τιμή ζώνης 1.200€), η αξία υπολογίζεται σε 120.000€. Από το ποσό αυτό:

  • Το 5% (6.000€) αποδίδεται υποχρεωτικά στο Πράσινο Ταμείο για περιβαλλοντικές δράσεις αποκατάστασης.

  • Εφαρμόζεται μειωτικός συντελεστής ή συμψηφισμός με το ειδικό πρόστιμο του αυθαιρέτου.

  • Με την ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού, εκδίδεται η οριστική εξαίρεση από την κατεδάφιση.

• Αποζημίωση Πωλητών: Από τα χρήματα της αγοράς αποζημιώνεται ο ιδιοκτήτης (π.χ. του διατηρητέου) που εισέφερε τον συντελεστή, με βάση τη δική του τιμή ζώνης. Η καταβολή γίνεται κλιμακωτά: αρχικά το 30% της αποζημίωσης με τον όρο της αποκατάστασης της πρόσοψης του κτιρίου, και το υπόλοιπο 70% με την πιστοποιημένη ολοκλήρωση των εργασιών.